Bij AFJ voeren we al 3 jaar actie tegen de foie gras industrie. Hierbij hebben we belangrijke ervaring opgedaan met een duidelijk beeld van hoe de industrie werkt en op welke punten activisten zich kunnen richten. Wij willen deze informatie delen met de wijdere beweging zodat we samen foie gras kunnen stoppen. Dit is niet een exact script dat gevolgd moet worden maar een blauwdruk dat iedereen vrij is zelf toe te passen zoals ze willen.
Actie
Om zelf acties te voeren heb je maar een paar dingen nodig: een doelwit, materiaal en een duidelijk plan. Foie gras is een geweldige manier om kleine groepen uit te groeien tot een volwaardige beweging en dus een goede keuze voor een eerste campagne.
doelwitten
Voor kleine groepen raden wij aan restaurants uit te kiezen, die behalen makkelijke overwinningen wat mensen motiveert en beweging groeit. Grotere groepen of groepen die geen luxe restaurants in de buurt hebben kunnen groothandels op druk zetten voor grotere overwinningen. Zorg ervoor dat activisten niet te ver moeten reizen, dit word snel duur en vergt veel energie. Dit soort restaurants liggen vaak dicht bij elkaar dus je kunt een route plannen om bij dezelfde demo meerdere doelwitten te raken. Wij hebben een cryptdrive gemaakt met alle Michelin restaurants in Nederland en of ze foie gras verkopen dat we regelmatig updaten: https://cryptpad.fr/sheet/#/2/sheet/view/KKq1-Rm+dCZKTh9UTFnkETwLxq5QLGZaWuYW8IXt43k/
Voor we demonstreren proberen we altijd eerst contact te leggen met de eigenaar van het restaurant. We doen dit eerst via mail. Hier is een template dat we vaak gebruiken:
Na een email haken sommige restaurants het al af, als dit het geval is, gefeliciteerd! Zo niet, dan zou je al wat activisten klaar moeten hebben voor een demonstratie.
Materiaal
Voor materiaal kun je borden, vlaggen, banners, krijt, flyers, toeters en megafoons gebruiken. Een tv met beelden van dwangvoeding werkt ook zeer goed. Zorg ervoor dat er altijd minstens 1 iemand verantwoordelijk is voor het essentiële materiaal.
Planning
Het idee achter een lawaai demo is om klanten te irriteren en om bewustheid te verspreiden over wat foie gras is en hoe het gemaakt word. Dit doe je liefst op een drukke periode, een Vrijdag of Zaterdag avond is altijd goed, speciale evenementen zijn nog beter. Daarna moet je gaan denken of je de demo wilt aanmelden bij de gemeente. Een telefoontje van de politie is vaak motivatie voor de eigenaar om vroeg te stoppen, maar een element van verrassing mag niet onderschat worden. In sommige steden kun je ook politie repressie verwachten als je de demo niet aanmeld.
Tijdens de demo zelf zorg je ervoor dat verantwoordelijkheden verdeeld zijn, met een politie woordvoerder of perswoordvoerder met eerdere mediatraining. Niemand anders praat met de politie of pers, zodat je woorden niet tegen je gebruikt kunnen worden. Om machtsverhoudingen te voorkomen roteer je deze posities wanneer mogelijk.
Wees onvoorspelbaar! In Utrecht hadden we een restaurant dat nog steeds foie gras verkocht na 8 geluidsdemos. Toen deden we een occupatie en dat werkte. Naast demonstraties kun je ook online actie voeren, slechte reviews achterlaten of voorbijgangers vragen om contact te nemen met de eigenaar.
Onderzoek
De Nederlandse foie gras industrie kan in 2 distributieketens verdeeld worden afhankelijk van hoe het het land binnengaat en voor wie het bestemt is. Deze ketens zijn relatief onafhankelijk van elkaar, waardoor actie tegen beiden nodig is.
groothandels-restaurants
Groothandels zoals Hanos, Makro, Sligro en Bidfood zijn grote importeurs van foie gras. Dit gaat voornamelijk naar horeca zaken. Vroeger waren hotels een groot deel hiervan maar tegenwoordig blijven vooral restaurants over. Exacte aantallen zijn niet bekend maar we schatten in dat er enkele honderden restaurants in Nederland foie gras verkopen.
Wij raden hier aan op groothandels te focussen. Dit is omdat er maar enkele groothandels zijn in plaats van honderden restaurants. Makro heeft in 2001 zelfs tijdelijk foie gras uit de schappen gehaald na een demonstratie van Wakker Dier. Hoewel dit in een ander politiek klimaat was toont dit aan dat ze op druk reageren.
speciaal zaken-luxe restaurants
Restaurants in het topsegment halen hun producten, waaronder foie gras, gewoonlijk niet van groothandels, maar van gespecialiseerde leveranciers die zich focussen op één of een een kleine handvol producten. Deze leveranciers hebben zelf vaak geen uitgebreide logistieke afdeling. Zij komen met een busje of laten het product leveren via FedEx, DHL of PostNL.
De belangrijkste van de luxe restaurants zijn die met Michelin sterren. Van de 117 Michelin restaurants in Nederland serveren 63 restaurants geen foie gras. 15 restaurants serveren het zeker. De resterende 39 restaurants zijn vooralsnog verdacht. Er staat bijvoorbeeld geen foie gras maar ‘ganzenlever’ of ‘eendenlever’ op hun menu. Ook gebeurt het dat er geen menu is. Bij een onderzoek van Wakker Dier in 2023 naar Michelin restaurants hadden zij ieder restaurant met eenden-/ganzenlever bijgeschreven en negeerden zij menuloze restaurants. Als we ditzelfde doen dan is het aantal restaurants met foie gras sinds 2023 licht afgenomen van 54 tot 47.
Wij raden hier aan om op de restaurants zelf te focussen, omdat die het kwetsbaarste zijn voor druk. Bovendien gaat het om een beperkt aantal restaurants.